“Ora Ngapak Ora Kepenak” kuwe dudu mung ukara biasa, nanging wis dadi semangat lan jati diri wong Banyumasan. Sapa bae sing lair lan gedhe nang tlatah Banyumas mesthi ngerti rasa kepenak nalika omong nganggo logat ngapak. Nalika kudu nyesuaikna logat dadi "koyo wong ngetan", rasane ana sing kurang, kaya dudu awake dhewek. Mula ukara kiye dadi tandha yen ngapak kuwe dudu mung cara ngomong, nanging rasa nduweni lan rasa bangga. Dialek ngapak wis suwe ana lan dianggep dadi salah siji bentuk basa Jawa sing luwih lawas. Amarga adoh sekang pengaruh keraton, basa wong Banyumas tetep lugas lan apa anane. Tembung-tembunge cetha, swarane “a” tetep “a”, ora malih dadi “o”. Wong kene ngomong apa anane bae, ora seneng muter-muter tembung. Sekang kahanan sejarah kuwe, laire watak egaliter sing nganti siki isih krasa. Nang tlatah kaya Purwokerto, Cilacap, Purbalingga, Banjarnegara, tekan desa-desa cilik liyane, ngapak dadi basa saben dina. Bocah cilik tekan wong tuwa padha ngang...
Peralihan sekang lenga tanah menyang élpiji nang Indonesia kerep nimbulna macem-macem panemu nang masyarakat. Ora sethithik sing nganggep kebijakan kiyé dadi langkah politik sing keliru, malah ana uga sing percaya nék minyak tanah nguja dilarangna bén wong-wong pada pindhah. Crita kaya kuwé nyebar amba, luwih-luwih merga owah-owahan kiyé kerasa cepet lan langsung kena kebutuhan urip saben dina. Kebijakan konvérsi kiyé mulai dilakokna sacara gedhé-gedhéyan pas jaman pamaréntahané Susilo Bambang Yudhoyono bareng wakilé Yusuf Kalla sekitar taun 2007. Wektu kuwé, pamaréntah lagi ngadepi beban subsidi énérgi sing gedhé banget, utamané sekang lenga tanah. Regané sing murah banget nggawé panggunaan dadi mundhak, déné negara kudu nutupi selisih rega pasar sing terus mundhak. Nanging, lenga tanah sing kerep dianggep dadi “produk asli Indonesia” sejatiné ora sepenuhé kaya kuwé. Produksi minyak nang Indonesia wis mudhun sekang awal taun 2000-an, dadi kebutuhan bahan bakar, kalebu leng...